Varisler
Variköz Venler:

İnsan vücudunda cildin hemen altında birçok toplar damar yer alır. Bu damarların görevi kirli kanı kalbe ulaştırmaktır. Bazı nedenlerden dolayı bu damarlar yaşamın herhangi bir evresinde esner, genişler ve işlevleri ve görünümleri bozulur.

Varis, toplar damarların geri döndürülemez bir şekilde ve anormal genişlemesidir. Bu damarlar ayak ve bacaklarda cilt altında mavi ve kıvrılmış şişlikler halinde görülür ve ayakta kalmakla ve uzun süre oturmakla şikayetler artar.

Varisler erkek nüfusun % 15-20'sinde bayan nüfusun ise %30-35'inde hayatın değişik evrelerinde görülebilir.

 

Varisler ilerledikçe ayaklarda ağrı ve basınç şikayetleri ortaya çıkar. Tedavi edilmemiş son evre varisler ayak bileklerinde yara açılmasına yol açabilir.

Varislerin oluşmasında birçok teori ortaya atılmıştır ancak bilinen tek ortak neden toplar damarlardaki kapakçıkların fonksiyonlarının bozulması veya zarar görmüş olmasıdır. Damarlardaki kapakçıklar kanın damar içinde doğru yönde yani kalbe doğru akmasını sağlar ve geriye kaçmasını önler. Kapakçıkların fonksiyonlarını kaybetmesinin nedeni tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Bu konuda ortay atılan fikirler arasında kalıtsal nedenler (ailede varisler varsa) veya damar duvarlarında sonradan kazanılmış olan zayıflık olarak özetlenir.

Varisleri artıran birçok faktör arasında şunlar sayılabilir:

1. Hamilelik: Hamilelik ile kan volümü artar. Ayrıca bebeğin karına baskı yapması ile vücudun alt kısımlarından kanın yukarı çıkması zorlaşır. Hamilleilk sırasında artan miktarda salgılanan hormonlar da toplar damar duvarlarını zayıflatır ve varis oluşumuna zemin hazırlar. Varisler hamilelikten yaklaşık 1 yıl sonra ortadan kalkabilir ancak ard arda olan hamilelikler varislerin kalıcı olmasına yol açabilir.
2. Uzun süre ayakta kalmak ve ayakta çalışmak
3. Fazla kilolar
4. Sigara içmek
5. Yaş: Varis her yaşta insanda görülebildiği gibi genellikle yaş ilerledikçe varislerin görülme oranı da artar.
6. Varisler bayanlarda mensturasyon sırasında ortaya çıkabilir veya sadece bu durumlarda şikayet yaratabilir.

Varisli hastalarda ne gibi şikayetler görülebilir:
Varisler cilt altında görülebilen ve ele kabarıklık olan gelen damarsal yapılar olarak kozmetik olarak rahatsız edici olabilir. Varis, ayaklarda ağırlık, sızı ve bazen de kaşıntı şikayetlerine neden olur. Ayaklarda yanma Şikayetler uzun iş günlerinden sonra veya uzun süre ayakta kalmak ile artar. Bazen de ayağa kalkmak ile aşırı ağrı olabilir veya gece krampları görülebilir. Varisli damarlar yüzeyel tromboflebit olmaya daha yatkındır. Bu problem ortaya çıkarsa varislerin üzerinde kızarıklık, ağrı, hassasiyet ve ısı artışı olabilir. Varis olan bacaklara derin toplar damarlarda pıhtı olma riski az da olsa artmıştır. Bu durumlarda hastanın ayağında birden ve şiddetli ağrı ve şişlik görülür. Bu durumun hemen bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Varis buna rağmen hiçbir şikayete neden olmayabilir.

TEŞHİS:
Doktorunuz size şikayetlerinizi, iş ve ev hayatınızı ve aile hikayenizi soracaktır. Varislerin muayenesinden sonra Duplex Ultrason denilen bir tetkik istenebilir. Bu teknilk ile varisler görüntülenir ve içlerindeki kan akımının yönü değerlendirilir. Bu ağrısız ve nispeten kolay bir incelemedir ve sonuçları tedavinin yönlendirilmesi açısından büyük önem taşır.

TEDAVİ:
Tedavi edilmeyen varisler genellikle ilerleme gösterir. İlk muayeneden sonra Duplex Ultrason tetkikinin de yardımı ile doktorunuz size bir tedavi planı çıkarır. Başlangıç evresindeki varisler için varis çorabı (elastik çorap) ve ayakların mümkün olduğu kadar yukarı kaldırılması gibi medikal tedavi yöntemleri denenebilir.

Daha ileri evrelerdeki yaygın varisler için aşağıdaki tedavi yöntemlerinden biri önerilebilir:

1. Skleroterapi: Bu tedavi yönteminde damar cerrahı varislerin içine çok ince bir iğne yardımı ile kimyasal bir madde enjekte eder. Bu tedavi varislerin kapanmasına ve bir süre sonra sertleşmiş bir bağ dokusu haline gelmesine yol açar. Bu yöntem daha çok ince kılcal damarlar halinde ortaya çıkan varisler için kullanılır ve bu tip varisler için son derece etkili olduğu gösterilmiştir.

2. Varis operasyonu (stripping): Bu tedavi yöntemi genellikle ameliyathane koşulları içinde varisleşmiş olan damaraların cerrahi olarak çıkarılması demektir. Operasyon sırasında bacağın en üst kısmında ve diz seviyesinde iki adet küçük kesi ile normal olmayan damarlar çıkarılır. Operasyon çoğunlukla genel anestezi ile yapılır ve yaklaşık 30 dakika sürer. Hastalar bir gece hastanede kalabildikleri gibi aynı gün taburcu da olabilir. İşe ve normal hayata dönüş yaklaşık 1 hafta sonra mümkündür. İlerilemiş varisler için uzun süreli sonuçları en iyi bilinen ve en etkili tedavi yöntemidir. Varislerin bu operasyondan sonra nüksetme oranı % 5’ten azdır.

3. Endovasküler ablasyon: Bu yöntemde ise varis içine bir kablo yardımı ile ısı veya lazer enerjisi verilir ve varisli damarın kapanması sağlanmaya çalışılır. Varisli damarların nispeten düz ve duvarının ince ve çapının küçük olması gerekir. Lokal anestezi veya genel anestezi ile yapılabilir. Birçok varis hastasında damar çapı nispeten büyük olduğu için bunları ortadan kaldırmak için gereken enerji miktarı çok yüksektir ve bacak cildine ve çevredeki sinirlere ve diğer komşu dokulara zarar verebilir. Nispeten yeni bir yöntemdir ve uzun süreli sonuçları henüz kesin olarak bilinmemektedir. Nüks oranı açık cerrahi yöntemlerine göre daha yüksek olabilir.

Endoluminal varis tedavisinin şematik olarak gösterimi

4. Varis yumrularının küçük kesiler ile cerrahi olarak çıkarılması: Bu teknik genellikle büyük varis damarlarının cerrahi olarak çıkarılması ile beraber olarak uygulanır. Varis yumruları çok küçük kesiler ile tek tek çıkarılır.
5. Toplar Damar Yetmezliğine Bağlı Ayaklarda oluşan Yaralar: Bu yaraların nedeni genellikle derin toplar damarlardaki sorunlardır. Bu damarlarda daha önceden geçirilen bir pıhtıdan dolayı veya derin damar kapakçıklarındaki yetmezlikten dolayı kirli kan akımı derinden yüzeye doğru yönlenir. Böylece artan toplar damar basıncı ayak bileğinde yara açılmasına yol açabilir. Bu yaralar sık sık açılıp kapanabildiği gibi bir defa açıldıktan sonra hiç kapanmayabilir. Merhem ve özel sargılarla yapılan uzun süreli tedaviye bazı hastalar yanıt verse de yaralar büyük bir hasta grubunda tekrarlar. Bu durumda derin damarlar ile yüzeyel damarlar arasındaki bağlantı damarları 1 cmlik kesiler ile (endoskop yardımı ile) ortadan kaldırılır. Bu operasyondan sonra yaralar %75-80 oranında kapanır ve nüks olasılığı da düşüktür.